Kula (La Bola Negra )

"Tylko tajemnica pozwala nam żyć, tylko tajemnica"

Ten cytat, oczywiście autorstwa Lorcy, ale ukuty dokładnie przez zaskakującą postać na wzruszające zakończenie La Bola Negra (kula), definiuje jedną z mocnych stron nowego filmu Los Javis, który miałem przyjemność oglądać na premierze w Cannes: jego zdolność do ukrywania i imponowania. Bo choć przesłanie i kontekst były do przewidzenia, to właśnie jego wyrafinowana wyrafinowanie, subtelny sposób tkania i odsłaniania rzeczy fascynowały mnie od początku do końca. Ile filmów o hiszpańskiej wojnie domowej (oraz o II wojnie światowej i Pierwszej) pojawiło się na naszych ekranach, ile prób potępienia historycznego tłumienia nienormatywnych orientacji seksualnych i tożsamości płciowych, a jednak La Bola Negra jest zupełnie inny niż wszystkie z nich, ani z pierwszej, ani z drugiej grupy.

Trzy wątki, które splata (Sebastián w 1937, Carlos w 1932 i Alberto w 2017), biegną równolegle z mistrzostwami najlepszych filmów, wykorzystujących ten dobrze znany zabieg narracyjny, a jednocześnie dodając bardzo osobisty charakter. Momentami sekwencje mają bardziej swobodne, uporządkowane i podobne tempo. Innym razem przechodzimy z momentu z jedną postacią w jednym miejscu do zupełnie innej w ciągu kilku sekund, ale zawsze z komplementarnym i harmonijnym zamiarem. Sytuacja jednej wyjaśnia sytuację drugiej, daje wskazówkę, uzupełnia ją lub po prostu jej towarzyszy. I choć zwykle wspomniałabym o muzyce później, to właśnie tutaj wspaniała ścieżka dźwiękowa autorstwa Raüla "Refree" Fernandeza Miró odgrywa wyraźną rolę, która nie jest już tylko emocjonalna, lecz celowo narracyjny i asynchroniczny. Na przykład, gdy trąbka gra Sebastián, gra dalej po cięciu, by ustawić scenę na to, co nastąpi w innym czasie i miejscu. Albo gdy odważa się ożywić nagie świętowanie na plaży fajerwerkami w latach 30. XX wieku przy użyciu muzyki tanecznej.

To także świeży, wyjątkowy film. Współczesna fabuła, która na pierwszy rzut oka wydaje się najbardziej przewidywalna lub nudna, zyskuje ogromną siłę w miarę rozwoju filmu i obejmuje pozostałe dwa, ostatecznie łącząc je pomysłowością. I robi to bez rezygnacji z własnego współczesnego dramatu, z momentami humoru, które są równie charakterystyczne i trafne, oraz ukazując dwie kobiety tam, gdzie najmniej się ich spodziewaliśmy. Z jednej strony Lola Dueñas jako Teresa (matka Alberto), jedna z najlepiej narysowanych i najbardziej wiarygodnych postaci w całej historii. Z drugiej strony, wisienka na torcie: Glenn Close jako biografka Isabelle Durand, idealny wybór do słów tworzących poruszający finał tego typu trylogii.

Chociaż gryzę się w język, by nie zdradzić żadnych zagadek podwyższających to doświadczenie (i polecam obejrzeć go bez zbyt wielu znajomości), jest jasne, że film czerpie z historii Federico Garcíi Lorcy i częściowo opowiada historię Federico Garcíi; nie tylko o jego dziedzictwie dla przyszłych pokoleń, ale także o jego wpływie za życia, jego poezji i ukrytej orientacji seksualnej, ukrytej przed opinią publiczną, lecz wykrzykiwanej lub śpiewanej w intymności jego bliskiego kręgu czy jego pism. Ale wiedząc o tym jeszcze przed kinem, uwielbiałem też, gdy i jak pojawia się postać Lorcy. Nie robi się tego po hollywoodzki, wciśnięte prosto w twarz, żeby wiedzieć, że "znana postać" jest powiązana z bohaterami. Nie, to najpierw kwestia współczesnej aury, a potem delikatnego wprowadzenia, tak by jako widz stopniowo wyczuwał jego wpływ i sugerował to, co zainspirował u artystów i czytelników, zamiast widzieć jego nazwisko napisane wielkimi literami. W rzeczywistości, gdy fabuła zaczęła się układać, ten styl przekonał mnie tak bardzo, że ujawnienie postaci na ekranie wydawało się niemal wymuszone i niepotrzebne.

I tu mogę przynajmniej powiedzieć. Gdy pod koniec filmu ujawniane są dwie lub trzy główne tajemnice i rozumiemy wielki sekret skrywany przez lata, wszystko, co było wcześniej, nabiera nowego znaczenia. To samo dotyczy wątku z udziałem Carlosa, z wyraźnie teatralnymi akcentami, który bezceremonialnie przebija się przez srebrny ekran, dostarczając sceny równie zapadające w pamięć jak jego taniec z papierosem w ręku i ustach. To poetyckie i teatralne zabiegi, które znów już widzieliśmy, ale Los Javis wykonują je z zapałem w dziesiątkę. Jeśli pozwolicie mi na odniesienie do gier wideo, tutaj wyraz artystyczny przekracza granice medium, stając się czymś większym, niemal tak, jak próbował to Sam Barlow w Immortality.

Ale zrobiłem ten krok z mniejszą gracją niż reżyserzy. To, co rozgrywa się pomiędzy wciągającym początkiem, który wciąga cię nieodwracalnie, a zbiegiem tego lub tych zakończeń, to podróż między dwoma Hiszpańami tamtej epoki a tym, co z nich pozostało w dzisiejszych czasach. Historia wojny secesyjnej, która zaciera fronty, oferując kilka interesujących lub innych perspektyw, niezbędnych dla tych, którzy tęsknią za czasami, których nigdy nie przeżyli. Perspektywa chłopca, który jest falangistą z dekretu i ostatecznie zakochuje się w więźniu. Chłopak z wysokiego urodzenia, który zostaje odrzucony w kasynie (głosowaniem z użyciem kul onyksowych) z powodu plotek o jego nieideologicznych skłonnościach. O nieudanym dramaturgu, który zagłębia się w historie coming outu z początku XX wieku... i kończy się na odkrywaniu czegoś znacznie większego. Chodzi o "wybór złej drogi", ale także o inspirację, siłę sztuki i odwagę miłości: tak lekkomyślną, jak przemieniającą.

Ponieważ The Black Ball potrafi rozwiązać znacznie więcej problemów niż tylko represje wobec "nowych zwyczajów" w tamtych latach. Nic nie wydało mi się zbędne, ani wizualnie, ani w fabule, co często zdarza mi się w hiszpańskim kinie. I nie chodzi o "nadmierną skromność", jak charakter Close'a definiuje nasz narodowy wstyd kulturowy, lecz czystą elegancję. W rzeczywistości krótka rola Penélope Cruz jako artystki Nené Romero również zasługuje na osobną wzmiankę; Jest oszałamiającą asem w rękawie, która tchnie nowe życie w film dzięki swojej chuleríi i tekstom wypowiadanym w twarze prześladowców, którzy naturalnie są zaskoczeni własnym zauroczeniem jej urodą.

Dlatego bywa też zabawny, autentyczny, choć mam wrażenie, że w środkowych fragmentach traci rytm i z pewnością wyda się niektórym nużący, zbyt dosłowny w symbolice lub przesadnie przesadzony. Dla mnie inteligentny, technicznie wybitny i skrupulatnie dopracowany, La Bola Negra jest potężny i poetycki, służący ewolucji i konsolidacji filmów Los Javis. Ostatecznie, gdy padał zimny śnieg, wszyscy wyszliśmy z kina, powstrzymując emocje, wiedząc, że właśnie byliśmy świadkami czegoś wyjątkowego.