"Łatwa droga albo trudna": Jak Trump najprawdopodobniej będzie dążył do kontroli nad Grenlandią?

Kiedy prezydent Donald Trump mówi, że Stany Zjednoczone zabezpieczą Grenlandię "łatwym lub trudnym sposobem", jest to celowo prowokujące stwierdzenie. Jednak za tym bezpośrednim sformułowaniem kryje się znacznie węższy zestaw realistycznych opcji, niż sugeruje retoryka. Trump twierdzi, że bez amerykańskiej "własności" Rosja lub Chiny podejmą działania, by wypełnić tę lukę. Biały Dom utrzymuje, że istniejące umowy obronne z Danią są niewystarczające, mimo że Stany Zjednoczone już działają swobodnie z bazy kosmicznej Pituffik i mogą tam według własnego uznania wysyłać dodatkowe siły. Mimo to, w świetle ostatnich wypowiedzi i ambicji Trumpa, pozostaje jedno kluczowe pytanie: jak Trump jest najbardziej skłonny do przejęcia kontroli nad Grenlandią?

1. Dlaczego użycie militarnego jest mało prawdopodobne

Jak argumentuje większość ekspertów, przejęcie Grenlandii przez wojsko Stanów Zjednoczonych byłoby prawnie nie do obrony, strategicznie lekkomyślne i politycznie katastrofalne (nawet w świetle ostatnich wydarzeń w Wenezueli). Oznaczałoby to atak na sojusznika NATO, zdetonowanie sojuszu podstawowego potęgi Stanów Zjednoczonych w Europie oraz przekazanie Moskwie i Pekinie zwycięstwa propagandowego o historycznych rozmiarach. Nawet w administracji Trumpa taki ruch spotkałby się z oporem ze strony Pentagonu i Kongresu. Wojna arktyczna jest złożona, kosztowna i niepotrzebna, gdy Stany Zjednoczone już dominują militarnie na wyspie. Nie ma wrogiej siły do wyparcia, nie ma pilnego zagrożenia wymagającego użycia na ziemi. Krótko mówiąc, "trudna droga" ma niewielki sens strategiczny, poza efektem szoku.

2. Kupno Grenlandii: Przyciąganie nagłówków, prawnie zablokowane

Pomysł zakupu Grenlandii ma tę zaletę, że jest prosty i precedensowy. Stany Zjednoczone wcześniej kupowały terytoria, w tym Alaskę. Ale w tym przypadku bariery prawne i polityczne są znacznie większe. Grenlandia nie jest własnością Danii do sprzedaży. Na mocy ustawy o samorządzie z 2009 roku sami Grenlandczycy mogą decydować o swojej przyszłości, a choć poparcie dla niepodległości jest silne, poparcie dla przystąpienia do Stanów Zjednoczonych już nie. Każdy zakup wymagałby najpierw niepodległości, a następnie lat negocjacji i referendum, znacznie wykraczających poza polityczny harmonogram Trumpa. Propozycja utrzymuje się mniej dlatego, że jest wykonalna, a bardziej dlatego, że pasuje do światopoglądu Trumpa, traktując terytorium jako aktywo transakcyjne. Ale jako polityka jest w dużej mierze symboliczna.

3. Strategia presji: Gdzie faktycznie leży władza

Najbardziej prawdopodobny scenariusz już się rozwija. Trump wywiera stałą presję polityczną, gospodarczą i retoryczną zarówno na Kopenhagę, jak i Nuuk, dążąc do wymuszenia ustępstw bez zmiany granic. Obejmuje to:

• Domagając się rozszerzenia dostępu wojsk Stanów Zjednoczonych, poza to, co już jest dozwolone.


• Naciska na wyłączne zaangażowanie Stanów Zjednoczonych w sektor mineralny Grenlandii, szczególnie ziem rzadkich.


• Wymuszanie zaostrzenia limitów na inwestycje chińskie i rosyjskie, dostosowanie Grenlandii bliżej do strategicznych priorytetów USA.


• Zachęcanie przywódców grenlandzkich do bezpośrednich negocjacji z Waszyngtonem, odsuwanie Danii na bok.

Takie podejście pozwala Trumpowi na podjęcie zdecydowanych działań, unikając jednocześnie konsekwencji prawnych aneksji. Odzwierciedla taktyki stosowane wcześniej: wywierać maksymalną presję, grozić eskalacją, a następnie ogłaszać zwycięstwo, gdy ustępstwa zostaną osiągnięte. W praktyce Grenlandia pozostałaby na papierze duńska, ale w praktyce bardziej amerykańska.

Dlaczego to działa politycznie dla Trumpa

Ta strategia daje Trumpowi kilka przewag:

• Może twierdzić, że "zabezpieczył" Grenlandię bez oddania ani jednego strzału.


• Unika bezpośredniego zerwania NATO, jednocześnie kwestionując normy alianckie.


• Przedstawia wynik na rynku wewnętrznym jako siłę, a nie kompromis.


• Przyspiesza oddalanie Grenlandii od Danii, osłabiając wpływy Kopenhagi.

Dla Danii dylemat jest poważny. Opieranie się żądaniom Stanów Zjednoczonych grozi załamaniem dyplomatycznym z ich najważniejszym sojusznikiem. Zbyt duże przestrzeganie grozi wydrążeniem suwerenności i dalszym zbliżeniem Grenlandii do niepodległości lub ostatecznego sojuszu z Waszyngtonem. Ostatecznie Grenlandia nie jest na sprzedaż, nie do zabierania i nie do poddania się. Ale pod nieustanną presją może zostać przekształcona, cicho, stopniowo, w coś znacznie bliższego temu, czego chce Trump, niż to, co kiedykolwiek zamierzała Dania Danii. Jeśli chodzi o długoterminowy efekt, czas pokaże. Ale jeśli chodzi o to, jak Trump najprawdopodobniej będzie dążył do kontroli nad Grenlandią, to są obecnie dostępne opcje.