Portugalia głosuje na nowego prezydenta w niedzielę: Wszystko, co musisz wiedzieć

Portugalscy wyborcy w niedzielę udają się do urn, aby wybrać swojego następnego prezydenta w tym, co analitycy opisują jako jeden z najbardziej nieprzewidywalnych wyścigów prezydenckich od dekad, odzwierciedlający głęboko rozdrobniony krajobraz polityczny. Sondaże sugerują, że co najmniej trzech kandydatów rywalizuje o pierwsze miejsce. Jeśli nikt nie uzyska zdecydowanej większości, Portugalia przeprowadzi drugą turę 8 lutego, co nie miało miejsca w wyścigach prezydenckich od około 40 lat.

Dlaczego prezydentura ma znaczenie

Prezydent Portugalii nie jest codziennym liderem wykonawczym, ale urząd ten ma znaczący wpływ, zwłaszcza w czasach niestabilności politycznej. Głowa państwa może rozwiązać parlament, odwołać rząd, zawetować ustawodawstwo i ogłosić przedterminowe wybory. Odchodzący prezydent Marcelo Rebelo de Sousa, konserwatysta pełniący tę funkcję od 2016 roku, ustępuje po osiągnięciu konstytucyjnego limitu dwóch kadencji. W trakcie swojej kadencji trzykrotnie skorzystał z uprawnień do ogłoszenia przedterminowych wyborów parlamentarnych, ostatnio w 2025 roku.

Jak działa głosowanie

Aby wygrać bezpośrednio, kandydat musi otrzymać ponad 50% ważnych głosów. Wyborcy wybierają jednego kandydata, a jeśli nikt nie przekroczy progu większości, dwaj z najwyższymi wynikami przechodzą do drugiej tury. Każdy obywatel Portugalii powyżej 35. roku życia może kandydować na prezydenta, pod warunkiem zgromadzenia co najmniej 7 500 podpisów poparcia. Zarówno kandydatura, jak i podpisy muszą być zatwierdzone przez Trybunał Konstytucyjny.

Najważniejsi kandydaci

Andre Ventura (42)

Lider skrajnie prawicowej partii Chega, Ventura to były komentator sportowy w telewizji, który założył partię około siedem lat temu. Chega w zeszłym roku stał się drugą co do wielkości siłą parlamentarną w kraju, opierając się na walce z korupcją i surowszej polityce imigracyjnej. Chociaż Ventura wielokrotnie powtarzał, że jego ostatecznym celem jest zostanie premierem, analitycy często opisują partię jako ściśle związaną z jego osobistym przywództwem i wizerunkiem.

Joao Cotrim de Figueiredo (64)

Poseł do Parlamentu Europejskiego i były lider pro-biznesowej partii Liberal Initiative, Cotrim de Figueiredo prowadzi kampanię na rzecz niższych podatków i większej elastyczności rynku pracy. Jego kampania została zachwiana w tym tygodniu po tym, jak były asystent oskarżył go o przeszłe napaści seksualne w obecnie usuniętym wpisie w internecie. Stanowczo zaprzeczył tym zarzutom, nazywając je politycznie motywowaną próbą wykoleienia jego kandydatury.

Antonio Jose Seguro (63)

Były lider Partii Socjalistycznej, Seguro wycofał się z polityki pierwszej linii po utracie przywództwa partii w 2014 roku na rzecz przyszłego premiera Antonio Costy. Od ogłoszenia swojej kandydatury prezydenckiej w czerwcu ubiegłego roku, pozycjonował się jako przedstawiciel "nowoczesnej i umiarkowanej" lewicy, argumentując, że takie stanowisko jest potrzebne, by przeciwdziałać wzrostowi populistycznych sił skrajnej prawicy.

Henrique Gouveia e Melo (65)

Emerytowany admirał i były szef portugalskiej marynarki wojennej, Gouveia e Melo zyskał ogólnokrajowe uznanie w 2021 roku, nadzorując portugalską kampanię szczepień przeciw COVID-19, szeroko chwaloną za szybkość i skuteczność. Bez wcześniejszego doświadczenia politycznego przedstawia się jako jednocząca, bezpartyjna postać zdolna poprowadzić kraj przez rosnącą polaryzację.

Luis Marques Mendes (68)

Wspierany przez rządzącą centroprawicową Socjaldemokratyczną Partię, Marques Mendes krótko kierował partią w latach 2005–2007, zanim stał się znanym komentatorem politycznym w telewizji. Jego przekaz wyborczy wzywa do większej narodowej "ambicji" i zerwania z tym, co opisuje jako samozadowoloną i rezygnowaną kulturę polityczną.

Co jest stawką

Poza wyborem nowej głowy państwa, wybory wystawią na próbę siłę tradycyjnych partii Portugalii wobec nowych sił politycznych, zwłaszcza skrajnej prawicy. Brak wyraźnego faworyta i duże ryzyko drugiej tury, wynik może sygnalizować, jak bardzo zmienia się portugalska polityka (i jak bardzo podzielony jest elektorat) przed kolejnym cyklem parlamentarnym.